Aşiret Düşmanlığı Kimin İşine Yarıyor?
,
YORUM-ANALİZ / M.SALİH GEÇKEN
vanradikal@hotmail.com -
Yeryüzünü tek bir modele indirgeme arzusuyla küresel bir kültür inşa etmeye çalışan modernist söylemlerin hedef tahtasına yerleştirdiği aşiretlerin, çoğu zaman bilinmeden görmezden gelinen pek çok güzel hasleti de vardır.
Birkaç hatalı pratiği merkeze alıp, koca bir yapıyı bütünüyle kötülemek ne adil ne de doğru bir değerlendirme biçimidir. Gücünü büyük oranda kaybeden aşiretleri (büyük aile), daha çok aşiret liderinin bireysel hataları üzerinden tanımlamak, gerçeğin kendisini eksiltmekten başka bir anlam taşımaz.
Aşiret fobisinin harlandığı bir dönemde, bu yapıların olumlu yönlerini dile getirmek, çoğu zaman aşiret karşıtlarının psikolojik saldırılarına maruz kalma riskini de beraberinde getirir. Buna rağmen geleneksel kültürün korunmasına destek sunan yapılardan biri olan aşiretler hakkındaki hakikati söylemekten geri durmak, geleneksel kodlarımıza açılmış bir savaşın sessiz ortağı olmaktır.
Modern ve seküler dayatmaların çağımızda yıkmaya çalıştığı geleneksel kültürlerin korunmasına katkı sunan yapılardan biri de aşiretsel yapılardır. Modernizmin aşındırmaya çalıştığı aile kurumunu ve toplumsal dokuyu koruyan bir panzehir işlevi de görmektedir.
Aşiretler hakkında olumsuz kanaat bildirenlerin eleştirileri çoğunlukla, “ağalık” pratiğinden kaynaklandığı iddia edilen sorunlar etrafında şekillenir. Tek ebeveynli ailelerin arttığı, anne-babaların dahi çocuklarına söz geçiremediği bir çağda; insanların gönüllerinde liderlikle taltif ettikleri bir makam olan ağalığın, başlı başına kötü bir olgu olarak görülmesi ne kadar isabetlidir? Günahkâr bir kulun tamamen kötü olarak görülmemesi gerektiği gibi, toplumsal bütünlüğe katkı sunan hatalı kişilerin de bütünüyle kötü olarak sunulması pek de reel değildir.
Büyüğe saygı ve sevginin tükenme noktasına geldiği bir zaman diliminde; aşiret yapısının hasta ziyaretlerinde, bayramlarda, düğünlerde, taziyelerde ve hayatın diğer dönemeçlerinde canlılığını koruması; eleştirilen ağaların pek çok sorunun çözümünde arabulucu rolü üstlenmesi; aile içi ilişkilerde büyüğe hürmetin devam etmesi, modern hayatın yok etmeye yüz tuttuğu geleneksel bağların hâlâ ayakta kalmasının nesi kötü olabilir?
İnsanların bayramlarda dahi en yakın aile fertlerini ziyaret etmekten kaçındığı bir çağda; aşiret dayanışmasının hâlâ sıla-i rahimi diri tutması, hasta ve taziye ziyaretlerini canlı kılması hangi vicdana göre olumsuz sayılabilir?
Zor zamanda birbirine omuz veren, dara düştüğünde el uzatan bir yapının, hangi tarafı kötü olabilir ki?
Modern kurumların ürünü olan siyasal yapıların liderlerinden birini sevmekle, geleneksel bir yapının temsilcisi olan aşiret liderini sevmek arasında ne tür bir fark olabilir? Ya da soruyu tersinden soracak olursam, siyasi bir liderin topluma verdiği zararın onda birini, herhangi bir aşiret lideri verebilir mi? Ümit Özdağ’ın, Özgür Özel’in, Fetullah Gülen’in, Ecevit’in, Demirel’in, 60 darbesini yapanların, sağ sol çatışmalarının öncülerinin bu toplumun psikolojisinde açtığı derin yarayı herhangi bir aşiret açmış mıdır?
Toplumsal faydadan ziyade, güç ve alan kapma hırsıyla hareket eden çevrelerin sergilediği bu olumsuz yaklaşım başlı başına ayrı bir makalenin konusudur. Ancak burada kısaca değinmenin bile faydalı olacağını düşünüyorum. Zira devletin PKK ile mücadelesinde en güçlü desteği veren yapılardan Ertuşilerin bir kolu olan Jirki Aşireti olmasına rağmen, Ertuşileri toptan “kötü” ya da “vatan düşmanı” ilan etmek kimin çıkarına olabilir ?
PKK ile mücadelede Jirki Aşireti’nin ortaya koyduğu direnişin binde birini dahi göstermemiş olanların, sadece Türk olmalarından ötürü kendilerini “vatansever” ilan edip Ertuşileri “vatan haini” olarak yaftaladığı bu psikolojik harp dilinin, bu ülkenin bütünlükçü politikalarına açılmış farklı bir savaş versiyonu değilde nedir?
